Sənə ən sadə sualı verim: Sən kimsən?

Dayan, dərhal cavab vermə. Ehtimalla ağlına ilk gələnlər bunlar oldu: Adın, peşən, "filankəsin anası/atası/yoldaşı", "utancaq biriyəm", "əyləncəliyəm", "bir az tənbələm."

Bəs sənə bunların heç birinin SƏN olmadığını desəm?

Bunlar sadəcə sənə danışılan və ya sənin özünə uydurduğun bir hekayənin parçalarıdır. Biz bu dünyaya hazır bir hekayə ilə gəlmirik. Saf bir varlıq, saf bir potensial olaraq gəlirik. Sonra hekayə yazılmağa başlayır.

Anamız "nə qədər inadkardır" deyər, hekayəyə yeni bir fəsil əlavə olunar. Müəllimimiz "çox ağıllıdır, ama tənbəldir" deyər, xarakterimizə bir xüsusiyyət yazılar. Bir münasibətdə canımız yanar, "mən sevilməyə layiq deyiləm" deyə bir alt mətn əlavə edərik. Uğursuz olarıq, "mən onsuz da bacarıqsızam" deyib hekayənin əsas mövzusunu müəyyənləşdirərik.

Və illər keçdikcə bu toplanmış hekayələrdən bir şəxsiyyət, bir kimlik inşa edərik. "Mən beləyəm" deyərik. Bu bizim ssenarimiz olar və fərqində belə olmadan, ömür boyu bu ssenariyə sadiq qalmağa çalışarıq. "Utancaq" olduğumuza inandığımız üçün yeni insanlarla tanış olmaqdan qaçarıq. "Bəxtsiz" olduğumuzu düşündüyümüz üçün qarşımıza çıxan imkanları görmərik belə. Hekayəmizin əsirinə çevrilərik.

Amma inqilabın başlayacağı yer məhz buradır: Sən o hekayə deyilsən. Sən o hekayənin müəllifisən.

Keçmişdə yaşananlar faktır, bəli. Amma o faktlara hansı mənanı yükləyəcəyin, onlardan necə bir obraz yaradacağın tamamilə sənin əlindədir. Yaşadığın çətinliklər səni "qurban" edir, yoxsa "mübariz"? Etdiyin səhvlər səni "bacarıqsız" edir, yoxsa "öyrənən"?

Qələmi əlinə almaq cəsarətini göstərdiyin an hər şey dəyişər. Artıq sənə xidmət etməyən o köhnə fəsilləri, o "mən beləyəm" etiketlərini sevgiylə, amma qətiyyətlə zibil qutusuna ata bilərsən. "Mən utancaq biriyəm" demək əvəzinə, "Mən müşahidəçiyəm və danışacağıram vaxtı diqqətlə seçirəm" deyə bilərsən. "Mən bəxtsizəm" demək əvəzinə, "Mən dözümlüyəm və hər şəraitdə yoluma davam etməyin üsulunu tapıram" deyə bilərsən.

Bu, özünü aldatmaq deyil. Bu, kim olduğuna dair danışılanları passiv şəkildə qəbul etmək əvəzinə, kim olmaq istədiyini aktiv olaraq seçməkdir. Bəxtin, keçmişdə yazılmış bir mətn deyil, məhz şu an yazdığın bir cümlədir.

Bu, passiv bir oxucu olmaqdan çıxıb, həyatının qələmini əlinə almağın üçün bir dəvətdir.

Sənə uşaqlıqdan bəri yapışdırılmış və ya özünə təkrar edib durduğun, "Mən ... biriyəm" deyə başlayan və bu gün artıq sənə xidmət etməyən o ən qəlibləşmiş etiket və ya cümlə nədir?